آکادمی و موسسه علمی پژوهشی ابن سینا

نتيجه گيري 

شهر موجودي زنده است و اعمال هرنوع مداخله و تغييري در اجزاي زنده، تغييراتي را در کليت آن منجر مي‌شود. يکي از ورودي هاي اصلي به موضوع شهر و شهرنشيني، بحث فضاهاي شهريست. هريک از فضاهاي شهري کارکرد و هدف خاصي را دنبال مي‌کنند ولي در نگاهي کلي، مي‌توان هر فضاي شهري را نمايانگر همان جامعه دانست، همانطور که کستلز اشاره مي‌کند "فضا بازتاب جامعه نيست، بلکه خود جامعه است و اگر فضاي شهري را مستقل از جامعه و روابط اجتماعي آن در نظر بگيريم، مانند آن است که ماهيت و روح را از جسم آن جدا کنيم و اولين اصل هر علم اجتماعي را ناديده بگيريم ". همانطور که در فصل سوم به تفصيل بيان شد، سه عنصر اصلي در فضاهاي شهري، خيابان، ميدان و پياده راه ها هستند، که در صورت حفظ اصالت کارکردي خود بايد مکاني به منظور حضور و مکث بيشتر بوده تا امکان احساس هويت و خاطرات جمعي را براي شهروندان فراهم سازد و بدين ترتيب زمينه شکل گيري فعاليت ها و تعاملات اجتماعي افزايش يابد. در راستاي اين هدف، دريافتيم که فضاي شهري انسانگرا بايد دربردارنده ويژگي هايي چون سرزندگي، نفوذپذيري، خوانايي، ايمني و امنيت، قابليت افزايش سطح تعاملات اجتماعي و زمينه ساز حفظ عدالت اجتماعي باشد. بنابراين انجام هر نوع مداخله و يا تغييري درقالب طراحي، معماري شهري يا هر نوع برنامه ريزي شهري، بايد با اصولي همراه باشد که در مسير افزايش و يا ايجاد اين ويژگي ها گام بردارد. کلمن درمقاله"فرصت‌هايي براي نوآوري درآموزش طراحي شهري"خود (1987)، به مجموعه اي ازاين اصول ضروري براي اجراي هر پروژه شهري موفق اشاره مي‌کند.1.حفاظت تاريخي،2.توجه به پياده، 3.ايجاد سرزندگي و تنوع استفاده،4.حفظ بستر و محيط فرهنگي،5. توجه به ارزشهاي معمارانه محيط از جمله اين اصول هستند که وي معتقد است در جامعه معماران و طراحان شهري کمتر توجهي به آن شده است. اين درحاليست که بايد در نظر داشت اين فضاهاي شهري هستند که فرآيندهاي اجتماعي را متاثر مي‌سازند و بدون شناخت رفتار و توصيف چگونگي پاسخ گويي محيط به اين رفتارها، نمي‌توان آنها را طراحي يا بازسازي کرد. بايد اين نکته را در طراحي شهري مورد توجه قرار داد که يک خيابان انسانگرا ويا ميدان شهري تنها نياز دسترسي و جابه جايي را برآورده نمي‌سازند، بلکه فضايي است که هرفردي از اجتماع در خلق آن سهيم بوده و در عوض، اين فضا قادر است نياز افراد با گونه ها و توانايي هاي متفاوت را برآورد نمايد. مثال اطاق نشيمن جيکوبز، مدل خوبي براي خلق فضاي شهري انسانگرا است، طبق اين مدل، هدف از طراحي يا بازسازي و تغيير در شهر، بايد  خلق اين فضاها به نحوي باشد که شهروند درآن احساس امنيت بالاتر، کارايي بيشتر و سرزندگي فزاينده داشته باشد. افزايش فضاهاي مکث درقالب پياده راه، فضاهاي استراحت و ساخت نشيمنگاه ها، طراحي ساختمان ها و معماريهاي شهري مطابق باپاسخ نياز به حضور چشمان ناظربر شهرو افزايش امنيت، حفظ خوانايي در معنايي که بتوان به آساني اجزاي شهري را شناخت و تلاش براي حفظ نمادهايي که اين خوانايي را منجر مي‌شود، همه از عوامليست که با اجراي آن، مي‌توان مشوق حضور مردم بوده و بايستي در طراحي هاي شهري مورد توجه قرار گيرند. محدوده مرکزي شهر همدان دربردارنده بافتي تاريخي و قديمي‌است که روزانه جمعيت بسيار زيادي را از شهروندان و ديگر مردمان  از شهرستان، روستا و شهرهاي اطراف بااهداف مختلفي چون درمان، خريد، اشتغال و يا جابه جايي و دسترسي به ديگر نقاط شهر به اين محدوده وارد مي‌کند. نقشه و ساختار دايره وار اين شهر موجب شده که بسياري از مسيرهادر نقطه آغاز و يا پايان به اين ميدان يا يکي از خيابانهاي ششگانه آن ختم شود. از سويي وجود بازار هاي قديمي شهر و عرضه کالا و امکان رفع احتياجات مردمي درهرزمينه و همچنين مرکزيت درماني استان دراين محدوده ، ميزان اين تردد ها را دو چندان کرده است. بنابراين نکته مهم در لزوم توجه به ميزان ضرورت دسترسي و نفوذپذيري دراين مکان از يک سو، توجه به بافت تاريخي و ارزشهاي معمارانه محيط و وجود کارکردهاي متنوع تجاري –مسکوني – درماني،خدماتي محدوده از سويي ديگر است که اجراي هرنوع پروژه را در اين محدوده از شهر با ميزان حساسيت بالا و تاثيرگذاري گسترده روبرو کرده است. به گونه اي که جمعيت وسيعي از افراد بومي و غيربومي را به عنوان ذينفعان و متاثران پروژه، تحت تاثير قرار خواهد داد. توجه به همين ذينفعان در پروژه هاي شهري اساس و پايه مطالعات اتا (SIA)است. همانگونه که اشاره شد، محقق به منظور سنجش آثار احتمالي پروژه پياده‌راه‌سازي درميدان مرکزي شهرهمدان، به تشخيص ذينفعان پروژه پرداخته که در نتيجه آن 11گروه تعيين شدند. طي تحقيق و بررسي برمبناي روش مطالعات اتا و گردآوري داده هاي لازم با تکنيک‌هاي کمي- کيفي و با حفظ نگاه انسانگرايانه به محدوده طرح، به نتايجي قابل ذکررسيديم. 

پروژه پياده‌راه‌سازي ميدان امام خميني با به ارمغان آوردن آثار مثبتي چون ؛افزايش حضور مردم وتداوم آن در فضاي شهري ميدان امام خميني و ايجاد تسلط پياده بر سواره در محدوده اي تاريخي و ارزشمند که متاسفانه در حال حاضر با مشکلاتي چون گره ترافيکي، آلودگي صوتي، تداخل شديد پياده و سواره روبروست، مي‌تواند قدم بسيار موثري در شکل گيري فضاي انسانگرا محسوب گردد،طبق نتايجي که از مستندات طرح برمي‌آيد،افزايش حضور مسافران، دستفروشان وايجادکاربري هاي متناسب با صنايع دستي استان، فضاي سبز، استراحتگاهها و افزايش جذابيتهاي محيطي که جزء برنامه هاي حاشيه اي طرح هستند،در نتيجه افزايش احساس امنيت به همراه بالارفتن تعاملات اجتماعي وتاثير مثبت برسلامت جسماني افراد و کاهش آلودگي صوتي و هوا از آثار مثبت و احتمالي طرح خواهند بود که در صورت اجراي درست و سازنده آن، به دست خواهد آمد. ولي آنچه قابل ذکر و توجه است مخالفت درصد بالايي از ذينفعان با اجراي طرح بوده که عدم توانايي شهرداري همدان در اجراي مناسب پروژه هاي کلان را، از مهمترين علت هاي ذکرشده مي‌دانند.‌ ذينفعان طرح معتقدندکه شهرداري همدان در دوره هاي مختلف نشان داده که قادر به اجراي طرح هاي کلان به گونه مثبت نبوده و اجراي اين طرح گسترده از توانايي اين ارگان خارج است. خيلي از ذينفعان طرح را در ذات خود بسيار عالي و مناسب دانسته که به دليل اطمينان بالا از اجراي غلط آن در شهرداري همدان، آن را غير ضروري معرفي کرد اند. صحت ادعاي مردمي را مي‌توان در عدم مشارکت پذيري و نظرسنجي از ذينفعان پروژه در زمان طرح و تصويب آن در سال 1386 و همچنين عدم بررسي و توجه به نتايج اجراي آزمايشي آن در سالهاي 90-91 تاييد کرد. بنابراين همين درصد بالاي مخالفت از سوي ذينفعاني که گروه هاي مختلفي با سطوح متفاوت درآمدي و تحصيلاتي را همچون ؛ پزشک، کاسب، دستفروش، بيمار ساکنين محل و...شامل مي‌شود، مي‌تواند بيانگر لزوم بازنگري طرح با نگاهي مشارکتي به منظور جلوگيري از مخالفت ها و مقاومت هاي گروهي و کاهش آثار منفي ارزيابي شده، باشد و در نهايت اينکه پس از بازنگري مشارکتي و تشکيل جلساتي با حضور نمايندگاني از صنوف مختلف متاثر طرح و استفاده از نظرات آنان در نحوه اجراي طرح، پيشنهاداتي از سوي محقق به منظور رفع آثار احتمالي نيز ارائه شده است. يکي از مهمترين پيشنهادات که تاثير به سزايي در کاهش ترافيک محدوده دارد، جابه جايي پايانه هاي مسافربري از مرکزيت شهر به ديگر نقاط و پراکنده کردن آنان مي‌باشد که توضيحات کافي راجع به آن داده شده است.

در صورت داشتن هرگونه سوال در ارتباط با انجام پایان نامه کارشناسی ارشد علوم اجتماعی - اقتصاد با آکادمی ابن سینا در ارتباط باشید