آکادمی و موسسه علمی پژوهشی ابن سینا

سوالات و فرضیه‌های تحقیق

سوالات و فرضیه‌های تحقیق از جمله مهمترین اجزای تحقیق هستند. سوالات، ابزاری هستند که برای کشف دانش جدید و جواب گرفتن به پرسش‌های مطرح شده، به کار می‌روند. فرضیه ها نیز به‌عنوان تصورهای شخصی، جهت بررسی فرضیه اولیه یا تصور حائز اهمیت هستند. به‌عبارتی دیگر، سوالات و فرضیه‌ها به پژوهش‌گر کمک می‌کنند تا پژوهش خود را هدفمند و مشخص کند و نهایتاً به پاسخ‌گویی به سوالات و فرضیه‌های مطرح شده در پژوهش بپردازد.

سوالات تحقیق

یافتن و طرح کردن سوالات تحقیق ممکن است در آغاز به نظر سخت بنظر بیاید. برای شروع بهتر است که ابتدا مسئله مطرح شده و سپس سوالات و فرضیه های مرتبط با آن مطالب را پیدا کنید. برای پیدا کردن سوالات و فرضیه ها، می توانید به فعالیت های پیشین در این حوزه، کتب و پایان نامه های مشابه، مقالات علمی و نوشته های دیگر مرتبط با آن، مراجعه کنید و سعی کنید مسئله را از زوایای مختلف بررسی کنید. سپس، برای طرح کردن سوالات تحقیق، بهتر است از روش های مختلفی مانند انجام مصاحبه، تحلیل داده ها، مشاهده و یا اجرای آزمایش های مرتبط بهره برد. روش های دیگری نیز مانند استفاده از تکنیک های سوال پرسیدن مانند "5W1H" (چه، چرا، چگونه، کجا، کی و چه زمانی) را می‌توانید بکار برید تا بهترین سوالات تحقیق را بیابید.

به طور کلی، برای پیدا کردن سوالات تحقیق، می‌توان به گام‌های زیر اقدام کرد:

فرضیه های تحقیق

برای پیدا کردن فرضیه‌های تحقیق مرتبط با یک موضوع، ابتدا باید موضوع یا مسئله موردنظر خود را دقیقاً مشخص کرده و سپس با جستجو و مطالعه منابع مرتبط با آن، تلاش کنید تا به بررسی مربوط به همین موضوع در گذشته و فرضیه‌هایی که پژوهشگران دیگر در این زمینه مطرح کرده‌اند، بپردازید. سپس با تحلیل داده‌ها، مشاهدات، مطالعه منابع و اطلاعات مرتبط، می‌توانید فرضیه‌های خود را برای تحقیق ارائه کنید. همچنین، اگر پژوهش شما بر مبنای تجربیاتی انجام می‌شود، با انجام آزمایشات مرتبط، می‌توانید فرضیه‌های خود را تأیید یا رد کرده و به نتایج دقیقتری در تحقیقاتتان دست پیدا کنید.

خلاصه‌ی گام‌های استخراج فرضیه‌های تحقیق شامل مراحل زیر است:

بهتر است قبل از تعیین فرضیه‌ها، به جستجوی پژوهش‌های مشابه در این حوزه بپردازید. این کار به شما کمک می‌کند تا دانش موجود در این زمینه را مرور کنید و فرضیه‌های دیگران را بررسی کنید. اگر فرضیه‌ای را قبلاً توسط پژوهشگران دیگر ثابت شده باشد، نیازی به بررسی دوباره آن نیست و بهتر است به فرضیه‌های جدید و برایتان ناشناخته تمرکز کنید.

هنگام تعیین فرضیه‌های تحقیق، چند نکته را در نظر داشته باشید:

• فرضیات باید بر اساس اطلاعات و داده‌هایی قابل اثبات و تامین باشند؛ یعنی باید قابلیت تست و بررسی داشته باشند.
• فرضیات در راستای پاسخ دادن به سوالات تحقیق قرار می‌گیرند؛ بنابراین باید به موضوع تحقیق پاسخ دهند.
• انتخاب فرضیات باید صریح و قابل فهم باشد و باید زبان ساده و واضحی برای بیان آن‌ها استفاده شود.
• فرضیات باید جریان اصلی مطالعات را تشکیل دهد.

سوالات و فرضیات پایان نامه

بهتر است در انجام پایان نامه، برای تعیین سوالات و فرضیه‌های تحقیق، از مراحل زیر استفاده کنید:

1- شناسایی و معرفی موضوع پایان‌نامه و تعیین مسئله پژوهش: در این مرحله می‌بایست به شکل کامل موضوع پایان‌نامه و مسئله مورد پژوهش را معرفی کنید.

2- تبیین اهمیت مسئله: پس از شناسایی مسئله، باید به اهمیت و ضرورت آن اشاره کنید. باید بیان کنید که چرا این مسئله دست به کار شما نشده است و چرا پایان‌نامه شما در این زمینه بسیار حائز اهمیت است.

3- تعیین هدف پژوهش: در این بخش باید مهم‌ترین هدف و نتایجی که قصد دارید با پایان‌نامه خود به دست آورید را بیان کنید.

4- تعیین فرضیات و سوالات تحقیق: برای اینکه بتوانید به سوالات پژوهش خود پاسخ دهید، نیاز است که فرضیات پژوهش را معرفی کنید. فرضیات باید براساس ابتکارات مناسب و منابع تحقیقی موجود در بازار مورد بررسی قرار گیرن

5- تعیین روش تحقیق: با توجه به نوع مسئله پژوهششی، روش تحقیق معمولاً به‌صورت کیفی یا کمّی تعیین می‌شود. در این بخش از پایان‌نامه باید روش تحقیقی که قصد دارید به‌کار ببرید را توضیح دهید.

6- تعیین فرضیات مزید: پس از تعیین سوالات تحقیق و روش پژوهش، ممکن است بخواهید فرضیات بیشتری را مطرح کنید تا بتوانید به سؤالات پژوهشی خود پاسخ دهید.

7- تعیین متغیرهای پژوهش: در این مرحله باید متغیرهایی که می‌خواهید در پژوهش خود مورد بررسی قرار دهید را معرفی کنید.

8- تدوین فرضیه‌ها: با توجه به سؤالات تحقیق و متغیرهای تعریف‌شده، می‌توانید فرضیه‌های خود را تعیین کنید. فرضیه‌های پژوهش به‌عنوان یک ادعای تحقیقی قابل تست شناخته می‌شوند و باید قابلیت تأیید یا رد شدن آن‌ها را داشته باشند.

با این مراحل، می‌توانید سوالات تحقیق پایان‌نامه‌تان را تعیین کنید. پس از تعریف سوالات، ایجاد فرضیه‌های مرتبط و ارائه روش تحقیق و متغیرهای پژوهش، بهتر است با استفاده از منابع معتبر و روش‌های مختلف، تحقیقات مربوط به موضوع خود را به‌دقّت بررسی کنید و نتایج پژوهش‌های مرتبط را در پایان‌نامه‌تان بکار ببرید.

لازم به ذکر است که در انتخاب سوالات تحقیق و تعریف فرضیه‌ها نیاز است به توجه به تمام جنبه‌های مربوط به موضوع، به‌طوری‌که سوالاتی بیان شوند که نه تنها به کسب پاسخ‌های موردنیاز کمک می‌کنند بلکه به حل مسئله و پاسخ به سؤالات موجود کمک می‌کنند، و در تحقیقات علمی و پژوهشی مورداستفاده قرار می‌گیرند.